Khảo cứu Văn hóa - Lịch sử

Đức Ông - Người rải vàng năm cũ

Từ một vị “tỷ phú” ngoại quốc, ngài được phong làm "Chúa tể bổn cảnh", làm vị quản gia vĩnh cửu của nhà Phật trên đất Việt. Người Việt còn mang những đứa trẻ hay khóc dạ đề, khó nuôi lên chùa "bán khoán" làm con nuôi Đức Ông.

26/02/2026

Đọc tiếp

Khảo cứu Văn hóa - Lịch sử

Cái cúi đầu và hai chữ đánh rơi

Ở đời, người ta có trăm nghìn cách chào nhau. Người phương Tây tung bổng một tiếng “Hello” rổn rảng, lanh lảnh như nhịp sống tốc độ của họ. Người Việt mình thì ân cần “Chào anh”, “Chào chị”, có khi mộc mạc “Bác đi đâu đấy?”. Lời chào ngoài thế tục dẫu thân thiết đến mấy, rốt cuộc cũng mang theo cái âm hưởng lao xao, lo toan của chợ đời.

24/02/2026

Đọc tiếp

Khảo cứu Văn hóa - Lịch sử

Biết lối vào, biết nẻo ra

Cớ sao chốn thiền môn vốn từ bi, rộng mở đón thập loại chúng sinh, mà lại bày ra cái luật lệ ngay từ phút đầu tiên gót chân chạm thềm chùa? Rằng bước qua cổng tam quan, phải đi vào bằng cửa bên phải, và lúc trở ra phải rẽ lối bên trái. Tuyệt nhiên không được đi cửa giữa. Đã xả bỏ bến mê, bước vào cõi tịnh, cớ sao còn rạch ròi phải trái, vào ra?

23/02/2026

Đọc tiếp

Khảo cứu Văn hóa - Lịch sử

Bạch Long Mã - Mật mã văn hóa trong Tây Du Ký

"Đường Tăng có mấy đồ đệ?". Phần lớn mọi người sẽ trả lời: 3 đồ đệ là Ngộ Không, Bát Giới, Sa Tăng. Số ít ngập ngừng một lúc mới nhớ ra vị đồ đệ thứ hai (được thu nhận ở bến Ưng Sầu, trước cả Bát Giới) chính là Tiểu Bạch Long - Bạch Long Mã.

20/02/2026

Đọc tiếp

Khảo cứu Văn hóa - Lịch sử

Bạch Long Mã - Bước chân vô ngôn

Thái tử rồng từng ngông cuồng làm càn đốt ngọc minh châu, nay đã được hàng phục. Ý đã thuần, thì đâu cần vòng kim cô nào kìm kẹp nữa. Không còn lồng lên chạy theo mồi nhử ảo ảnh, cái ý ấy giờ đây trở nên tĩnh tại, gom hết mọi năng lượng lăng xăng dồn xuống bốn vó, chỉ để làm một việc duy nhất: Bước đi.

20/02/2026

Đọc tiếp

Khảo cứu Văn hóa - Lịch sử

Dấu chân Bạch Mã

Khi nghiên cứu về bước ngoặt dời đô của vương triều Lý vào năm 1010 – sự kiện đánh dấu sự dời chuyển trung tâm quyền lực từ vùng núi đá vôi Hoa Lư khép kín ra không gian mở của châu thổ sông Hồng – tôi bị thu hút bởi một huyền sử đầy tính biểu tượng: Huyền thoại thần Bạch Mã.

19/02/2026

Đọc tiếp

Khảo cứu Văn hóa - Lịch sử

Ngựa chín hồng mao - Sinh vật đột biến của trí tưởng tượng

Khoảng 70.000 năm trước, Cách mạng Nhận thức đã ban cho loài Homo sapiens một siêu năng lực độc nhất vô nhị: khả năng nói về những thứ không hề tồn tại. Nhờ việc cùng tin vào các "trật tự tưởng tượng" như thần linh, tiền tệ hay quốc gia, hàng triệu cá thể Sapiens xa lạ có thể hợp tác linh hoạt với nhau.

18/02/2026

Đọc tiếp

Khảo cứu Văn hóa - Lịch sử

Thánh Gióng - Từ tiếng sấm nông nghiệp đến ký ức dã kim của thời đại

Trong Tứ bất tử của tín ngưỡng Việt, Phù Đổng Thiên Vương là một hình tượng đồ sộ, một đại tự sự của thời kỳ dựng nước. Thế nhưng, nếu chỉ nhìn câu chuyện này bằng nhãn quan ngợi ca lòng yêu nước đánh giặc ngoại xâm, e rằng chúng ta đã làm nghèo đi tầng tầng lớp lớp những thông điệp triết học và lịch sử vật chất mà cha ông đã gửi gắm.

17/02/2026

Đọc tiếp