Thái tử rồng từng ngông cuồng làm càn đốt ngọc minh châu, nay đã được hàng phục. Ý đã thuần, thì đâu cần vòng kim cô nào kìm kẹp nữa. Không còn lồng lên chạy theo mồi nhử ảo ảnh, cái ý ấy giờ đây trở nên tĩnh tại, gom hết mọi năng lượng lăng xăng dồn xuống bốn vó, chỉ để làm một việc duy nhất: Bước đi.

BƯỚC CHÂN VÔ NGÔN DƯỚI VÓ NGỰA TRẮNG

Người đời đọc Tây Du, ngước mắt lên trời thì say mê vỗ tay trước cái lộn nhào mười vạn tám ngàn dặm của Tôn Hành Giả, vẫy vùng giữa chín tầng mây tía. Nhìn ngang tầm mắt thì lại bật cười rôm rả trước cái bụng phệ khư khư ôm giữ tham sân si của chàng Trư Bát Giới, hay chép miệng ngậm ngùi thương cho những giọt nước mắt hoảng loạn, u mê của Đường Tam Tạng. Trời cao thì mây bay thần diệu. Ngang tầm mắt thì cảnh đời cuộn sóng hỉ nộ ái ố. Quá nhiều thứ để ngắm, quá nhiều thứ để bàn.

Thành thử, chẳng mấy ai chịu nhìn xuống đất.

Mà dẫu có nhìn xuống mặt đất hoang vu mịt mù sương cát ấy, người ta cũng chỉ để ý xem con đường đến Tây Thiên còn bao xa, chứ rảnh rỗi đâu mà bận tâm đến một bóng trắng lầm lụi đang gõ móng. Một bóng trắng tuyệt nhiên không cất lời than vãn, không giận hờn dọa bỏ về Hoa Quả Sơn, cũng chưa từng mở miệng đòi chia hành lý về quê cưới vợ.

Tôi muốn nói về con ngựa. Bạch Long Mã.

Kỳ lạ thay, thưa bạn, con ngựa ấy vốn dĩ đâu phải là ngựa. Nó là rồng. Vị Tam Thái tử kiêu hãnh của Tây Hải Long Vương. Rồng thì phải thế nào? Rồng vẫy vùng trong biển thẳm, cựa mình là đại dương cuộn sóng, thét lên là sấm chớp giăng đầy, vươn vai là lượn lờ trên muôn trùng mây vợi vợi. Vậy mà, chỉ vì một phút vô minh, lửa sân hận bốc lên thiêu rụi viên ngọc Dạ Minh châu do Ngọc Hoàng ban tặng, rồng bị khép án tử. Bồ Tát Quán Thế Âm rưới giọt nước cành dương cứu mạng, nhưng rồng phải chuộc tội. Sự chuộc tội ấy là gì? Là lột bỏ vảy sừng, bẻ gãy kiêu hãnh, thu mình lại, khoác lên tấm da súc sanh để làm một con thú bốn chân nhai cỏ úa dọc đường, ngoan ngoãn cúi đầu để một vị phàm tăng lóng ngóng cưỡi lên lưng.

Từ một kẻ cưỡi mây vờn gió, thoắt cái thành phương tiện chuyên chở. Cú rơi ấy đau không? Đau chứ. Có nhục không? Nhục lắm chứ, nếu ta nhìn bằng con mắt thế gian chuộng hư vinh. Nhưng nếu nhìn bằng đôi mắt của Đạo, cú rơi chạm mặt đất ấy lại là bước thăng hoa rực rỡ nhất của một hành trình phá chấp.

Khổ đau sinh ra từ đâu? Từ cái “Ta” vĩ đại quá. Cái rễ sần sùi của luân hồi chính là ngã chấp. Rồng mà còn ôm khư khư cái ngã to tướng, còn tiếc rẻ vảy bạc, nhớ nhung mây xanh, thì rồng làm sao chuyên chở được chân lý? Bồ Tát độ cho rồng rớt xuống bùn lầy, thực chất là trao cho rồng bài học vỡ lòng về chữ “Vô ngã”. Phải đập vỡ cái ngã lừng lẫy đi, lùi xuống thật thấp, thấp đến mức cọ xát với sỏi đá của cõi Sa Bà, thì mới đủ sức nâng đỡ điều thiêng liêng tột cùng.

Người xưa hay nói “Tâm viên, ý mã” - tâm lăng xăng nhảy nhót như vượn chuyền cành, ý rong ruổi cuồng loạn như ngựa hoang đứt cương. Con khỉ Tôn Ngộ Không là cái "Tâm viên", tài ba trượng nghĩa đấy nhưng kiêu ngạo, đầy bất an, nên Bồ Tát phải dùng chiếc vòng kim cô của giới luật mà siết lại mỗi khi cuồng phong nổi lên. Còn Bạch Long Mã? Nó chính là cái "Ý mã". Thái tử rồng từng ngông cuồng làm càn đốt ngọc minh châu, nay đã được hàng phục. Ý đã thuần, thì đâu cần vòng kim cô nào kìm kẹp nữa. Không còn lồng lên chạy theo mồi nhử ảo ảnh, cái ý ấy giờ đây trở nên tĩnh tại, gom hết mọi năng lượng lăng xăng dồn xuống bốn vó, chỉ để làm một việc duy nhất: Bước đi.

Suốt mười bốn năm trời ròng rã, đi qua chín chín tám mươi mốt kiếp nạn, ngựa trắng làm gì? Ngựa chỉ đi.

Yêu quái bủa vây, Ngộ Không vung gậy trừ yêu. Ngựa cứ lững thững đứng yên.

Bát Giới cằn nhằn. Ngựa cứ lững thững đứng yên.

Đường Tăng yếu lòng rơi nước mắt bi ai. Ngựa vẫn lặng im cọ mõm vào tấm áo cà sa sờn rách của thầy mà an ủi.

Sự im lặng của ngựa trắng không phải là cái câm điếc cam chịu của vô tri. Nhà Phật gọi đó là Thánh mặc nhiên - sự im lặng của bậc thánh. Một sự im lặng sấm sét. Nó im lặng dang tay ôm lấy mọi cấu uế lẫn thanh tân của cuộc hành trình, không cự tuyệt ai, không oán thán nửa lời.

Đức Phật quyền năng vô biên, tại sao không cho phép Tôn Ngộ Không cõng sư phụ nhún một cái cân đẩu vân là rước ngay được chân kinh về Trường An? Tại vì, chân lý không chấp nhận đường tắt. Đạo không ngự ở Lôi Âm tráng lệ mây phủ, Đạo ngự ở ngay dưới gót chân trần dẫm lên cát nóng, tuyết lạnh, gai góc và những vực sâu thẳm của chính cõi lòng mình. Chân lý phải được đong đếm bằng sự nhẫn nhục dãi dầu sương nắng.

Thế nên, tôi cứ hay lẩn thẩn hình dung, trong những buổi chiều tà mặt trời đỏ ối lặn xuống sa mạc Tây Vực, gió cát mịt mù, bóng ngựa trắng lầm lụi in trên nền trời. Mỗi bước móng gõ xuống sỏi đá: Lộc cộc… Lộc cộc… Nghe hệt như tiếng mõ tụng kinh đều đặn của một bậc chân tu. Mỗi bước đi là một sát-na thiền định. Đặt móng xuống là chạm vào thực tại, cất móng lên là buông xả trần lao. Không vội vã mong cầu mau đến đích, cũng không trễ nải nuối tiếc thuở vàng son. Đi là thiền. Thiền hành. Chậm rãi. Đều đặn. Thảnh thơi. Đạo nằm ở chính mỗi bước đi an nhiên ấy.

Con ngựa ấy gánh trên lưng một nhà sư yếu đuối, thực chất là đang gánh trọn vẹn sự mong manh, bi lụy của kiếp người. Nó cõng cả hoài bão độ sinh. Nặng lắm chứ. Nhưng người thấu hiểu lẽ sắc không, biết buông xả thì cõng núi Tu Di cũng thấy nhẹ tựa mây bay. Ngựa cõng sự trống rỗng. Kẻ mang trong lòng đầy mưu cầu tham luyến thì dẫu đi trên lụa là một dặm cũng thấy đôi chân mình là tảng đá. Ngựa thấu triệt lẽ vô thường, nên gánh cả bầu trời trên vai vẫn cứ bước đi thong dong.

Đến bờ sông Lăng Vân, bước lên bến đò không đáy, Tam Tạng trút bỏ nhục thể phàm phu. Tới hồ Hóa Long, ngựa trắng lội xuống, trút bỏ tấm da súc sanh, mọc lại vảy vàng sừng nhọn, xưng danh Bát Bộ Thiên Long Quảng Lực Bồ Tát. Rồng vút bay uy vũ, cuộn mình quanh cột trụ trước điện Đại Hùng.

Viên mãn. Khép lại một kiếp đọa đày. Nhưng thưa bạn, con rồng quấn trên cột đá ở chốn Niết Bàn hôm ấy có còn là con rồng ngỗ ngược ở biển Tây năm xưa không? Tuyệt nhiên không. Hình tướng dẫu khôi phục, nhưng tâm thức đã qua một vòng gột rửa tử sinh. Rồng năm xưa cất cánh bằng sự ngã mạn. Rồng hôm nay tĩnh tọa bằng lòng từ bi. Người đời bảo đến Linh Sơn mới đắc đạo. Tôi lại nghĩ, Bạch Long đã đắc đạo từ cái ngày đầu tiên nó gập gối cúi đầu ở bến khe Ưng Sầu tịch mịch, ngoan ngoãn chở sự yếu đuối của tha nhân trên lưng mình.

Đời người chúng ta, ngẫm lại, cũng là một chuyến Tây Du mịt mù cát bụi. Giữa cái ồn ào, cuống cuồng của kiếp nhân sinh, ai cũng khát khao mượn thần thông để bay cho nhanh, cho vút lên trên thiên hạ. Ai cũng sợ mình phải làm kẻ chịu thiệt thòi, lầm lũi ôm gánh nặng mà chẳng được ai tung hô.

Mấy ai lùi lại một bước, tình nguyện làm một con ngựa trắng?

Cứ lững thững mà đi. Không vội. Nhẫn nhục, chuyên chở, và giữ cho mình một nụ cười trong tĩnh lặng. Đừng hỏi Tây Trúc ở đâu, đừng hỏi chừng nào Linh Sơn mới tới. Cứ gõ nhịp móng chân mình xuống con đường trước mặt, thật vững chãi, thật thảnh thơi.

Lộc cộc… Lộc cộc…

Trong tiếng vó ngựa lầm lụi ấy, hình như đang có những đóa sen nở thầm dưới mỗi gót chân đi.