Cú nhảy lên lưng ngựa Kiền Trắc, rẽ màn đêm bước ra khỏi cổng thành Ca Tỳ La Vệ không phải là một cuộc trốn chạy. Đó là một cú nhảy vĩ đại từ cái Đã Biết vào cái Không Biết. Tâm trí con người luôn thèm khát cái đã biết – sự an toàn, bảo hiểm, những thói quen lặp đi lặp lại. Nhưng Chân lý chỉ tồn tại trong cái Không Biết.

Hãy quay lại cái đêm mồng 8 tháng 2 huyền thoại. Đừng nhìn nó như một sự kiện lịch sử chết khô trên trang sách. Hãy nhìn nó như một hiện tại đang bốc cháy. Tiệc rượu vừa tàn. Âm nhạc lả lơi đã ngừng. Những vũ nữ lộng lẫy, kiêu sa, giờ đây đang ngủ say sưa. Vua cha đang ngủ. Nàng Da Du Đà La tuyệt sắc đang ngủ. Đứa con thơ La Hầu La đang ngủ. Toàn bộ vương quốc đang ngủ.

Nhưng sự "ngủ" đó không chỉ là giấc ngủ sinh lý. Đó là giấc ngủ của toàn nhân loại. Họ đang ngủ say trong ảo tưởng về quyền lực, về danh vọng, về sự an toàn giả tạo.

Chỉ có một người duy nhất thức giấc. Ngay khoảnh khắc đó, một tia chớp của Sự Nhận Biết xé toạc bóng tối trong tâm trí Tất Đạt Đa. Ngài nhận ra toàn bộ cung điện dát vàng này chỉ là một nấm mồ được trang hoàng hoa lệ, giam giữ những xác chết đang thở.

Khi bạn đã thức giấc và biết đó là một cơn ác mộng, bạn có thể tiếp tục nhắm mắt và ép mình ngủ tiếp được không? Chiếc lồng dù có đúc bằng vàng ròng, khảm đầy kim cương, thì nó vẫn cứ là một chiếc lồng. Và một linh hồn đã mọc cánh thì không thể cam chịu ở trong lồng thêm một giây phút nào nữa.

• "Ôi, Tất Đạt Đa đã hy sinh quá lớn! Ngài từ bỏ ngai vàng, vợ đẹp, con khôn"

Tất Đạt Đa không hề hy sinh bất cứ thứ gì. Ngài chỉ đơn giản là... thức dậy khỏi một giấc mơ.

• "Làm sao một người đàn ông có thể nhẫn tâm bỏ lại người vợ yếu đuối và đứa con mới lọt lòng?"

Chao ôi, nếu chỉ nhìn bằng con mắt của ái ân hẹp hòi, làm sao hiểu được bước chân của bậc Đại hùng! Ngài ra đi không phải vì hết yêu thương, mà là vì thương quá đỗi. Ngài nhìn thấy đằng sau cái nhan sắc kiều diễm kia là sự tàn phai của nếp nhăn già cả. Ngài nhìn thấy đằng sau giấc ngủ bình yên kia là cái rình rập của vô thường. Nếu ở lại, Ngài chỉ có thể ôm ấp một gia đình nhỏ bé, che chở cho một vương quốc nhỏ nhoi, rồi tất cả cùng dắt tay nhau chìm trong đêm tối luân hồi. Ngài không cự tuyệt tình yêu. Ngài chỉ đập vỡ cái vỏ bọc chật hẹp của một tình yêu ích kỷ, để mở lòng ra ôm trọn cả tam thiên đại thiên thế giới. Cái tình riêng bé nhỏ nhường bước cho cái Tình lớn vô biên. Đỉnh cao của từ bi, hóa ra lại mang bóng dáng của sự dứt khoát vô úy.

Cú nhảy lên lưng ngựa Kiền Trắc, rẽ màn đêm bước ra khỏi cổng thành Ca Tỳ La Vệ không phải là một cuộc trốn chạy. Đó là một cú nhảy vĩ đại từ cái Đã Biết vào cái Không Biết. Tâm trí con người luôn thèm khát cái đã biết – sự an toàn, bảo hiểm, những thói quen lặp đi lặp lại. Nhưng Chân lý chỉ tồn tại trong cái Không Biết, nơi hoang dã, không có bản đồ, không có bất kỳ sự bảo đảm nào.

Nhát gươm vung lên cắt phăng mái tóc bên bờ sông Anoma không chỉ là việc cắt bỏ những sợi tóc vật lý. Đó là sự cắt đứt hoàn toàn với quá khứ. Ngài đang lột bỏ cái "Tôi". Ngài đang nói với Hiện Hữu rằng: "Ta không còn là Thái tử. Ta không có tên, không có tuổi, không có địa vị. Ta chỉ là một sự tìm kiếm trống rỗng." Trở thành một kẻ không-là-ai-cả (A Nobody) - đó mới là xuất gia đích thực. Chỉ khi bạn hoàn toàn trống rỗng, Thượng Đế, Đạo, hay Niết Bàn mới có thể tràn vào bạn.

Người xưa nói "Xuất gia" có ba nghĩa. Xuất thế tục gia: ra khỏi ngôi nhà bằng gạch bằng gỗ. Xuất phiền não gia: ra khỏi ngôi nhà của những buồn vui, giận hờn. Và Xuất tam giới gia: ra khỏi ngôi nhà của ba cõi luân hồi. Thái tử Tất Đạt Đa đã đi trọn vẹn con đường ấy.

Kỷ niệm ngày ngài xuất gia, ta thử tập làm một cuộc xuất gia nho nhỏ trong tâm trí mình.

Sáng nay, khi ai đó ném vào ta một lời bực dọc, ta mỉm cười không chấp nhặt, buông cơn giận xuống - thế là ta vừa đẩy cánh cửa bước ra khỏi ngôi nhà của Sân hận.

Thấy người bên cạnh được vinh danh hay may mắn hơn mình, lòng ta thoảng qua một chút ghen tị. Rồi ta nhận ra hạt mầm độc hại ấy, ta thành tâm chúc mừng họ - thế là ta vừa "xuất gia" ra khỏi ngôi nhà của Đố kỵ.

Đức Phật không cần những nén nhang của chúng ta. Thông điệp duy nhất của Ngài là: Hãy thức dậy!

Cung điện của chúng ta đang ở đâu? Chúng ta đang bám chặt lấy thứ gì? Một tài khoản ngân hàng? Một cái ghế quyền lực? Một mối quan hệ độc hại? Chúng ta định ngủ trong cung điện đang bốc cháy này đến bao giờ?

Chúng ta không cần phải lén lút trốn nhà đi vào nửa đêm như thái tử năm nào. Trong thời đại này, cuộc xuất gia của chúng ta phải diễn ra ngay tại đây, ngay lúc này. Hãy để con ngựa Kiền Trắc bên trong tâm thức chúng ta hí vang, phá vỡ mọi bức tường của bản ngã, và phi nước đại vào sự tự do mênh mông của Hiện Hữu.