Đến tuổi này đọc Tam Quốc đoạn nào cũng có cái thú. Đang nghe (tôi nghe bằng Fonos) lại phải dừng lại, ngẫm nghĩ rồi vỗ đùi khen La Quán Trung. Tài đến thế là cùng. Tiên sư chữ với nghĩa!

Hôm nay nghe lại đến đoạn Hoa Đà đòi mổ đầu Tào Tháo và ngọn lửa đốt sách của người vợ quản ngục.

Hai câu chuyện, ngỡ như chẳng liên quan, vậy mà lại buộc chặt vào nhau trong một bi kịch của nhân sinh: bi kịch của nỗi sợ.

Hãy nói về cái đầu trước.

Cái đầu của Tào Tháo đau. Đương nhiên là phải đau. Cái đầu ấy chứa cả thiên hạ, chứa cả trăm vạn hùng binh, chứa cả những mưu ma chước quỷ và những đêm dài không ngủ vì bao nỗi lo sợ. Một cái đầu nặng như thế, làm sao mà không đau cho được?

Hoa Đà đến. Ông mang theo một con dao và một liều ma phẫu tán. Ông bảo: "Phải bổ cái đầu ra, lấy cái 'gió' ở trong não thì mới khỏi."

Với y học, đó là chân lý. Đó là cái nhìn thấu suốt của một bậc thánh nhân nhìn xuyên qua xương thịt để thấy căn nguyên của sự sống. Nhưng với chính trị, đó là một lời tuyên án.

Tào Tháo không tin. Làm sao mà tin được? Kẻ suốt đời sống bằng ngờ vực, nhìn đâu cũng thấy kẻ thù, thì làm sao dám trao cái sinh mệnh của mình vào tay một kẻ cầm dao? Cái đầu của kẻ làm chính trị là vùng cấm, bất cứ ai cầm dao lại gần dù để cứu đều bị coi là kẻ thù.

Và thế là Hoa Đà chết. Chết vì cái tội quá giỏi. Chết vì đã dám mang sự thật trần trụi đến trước mặt một quyền lực được nuôi dưỡng bằng bí mật và sự che đậy. Cái đầu Tào Tháo vẫn đau, nỗi đau ấy giết chết ông ta sau này. Nhưng trước khi chết vì bệnh, ông ta đã kịp giết chết niềm hy vọng duy nhất có thể cứu mình.

Đó là nỗi buồn thứ nhất: Quyền lực chối từ Tri thức.

Nhưng câu chuyện về cuốn Thanh Nang thư mới là nốt trầm tiếp theo để thấy La Quán Trung thật xứng thần bút.

Trong ngục tối, biết mình không thoát, Hoa Đà trao cuốn kỳ thư mà mình dồn hết tâm huyết cả đời cho người áp ngục có lòng nhân. Ông muốn sự học của mình không chết theo thân xác. Đó là khát vọng bất tử của cái Thiện, cái Đẹp.

Người áp ngục mang sách về nhà. Ông mơ giấc mơ làm thần y cứu đời. Nhưng vợ ông đã đốt béng sách đi.

Quyển sách quý giá nhất thiên hạ quằn quại trong lửa đỏ. Ông chồng hốt hoảng lao vào cướp lại, thì sách đã thành tro. Chỉ còn sót lại vài trang.

Là vài trang dạy thiến gà, thiến lợn.

Người đời thường trách người đàn bà ấy ngu muội. Trách bà ta hủy diệt kỳ thư. Nhưng hãy thử ngồi xuống bên bậu cửa, nhìn vào mắt bà ta mà ngẫm. Bà nói gì?

"Dẫu có học được làm thần y như Hoa Đà, thì cũng chỉ đến chết rũ xương trong ngục như ông ấy mà thôi. Có ích gì đâu!"

Câu nói ấy tàn nhẫn, nhưng nó là sự thật. Một sự thật đau lòng của những kiếp người bé mọn.

Người vợ ấy không ghét sách. Bà chỉ yêu chồng. Bà sợ chồng mình sẽ lại trở thành một Hoa Đà thứ hai. Trong mắt bà, tài năng không phải là món quà, tài năng là bản án tử hình. Bà chọn cuộc sống bình an của một người cai ngục tầm thường, thay vì vĩ đại nhưng đầy hiểm nguy của một danh y.

Ngọn lửa của bà là ngọn lửa của bản năng sinh tồn. Bà đốt đi cái "Vĩ đại" để giữ lại cái "An toàn".

Và cái kết cục mới thật trớ trêu làm sao.

Sách dạy mổ não người, cứu nhân độ thế thì mất.

Sách dạy thiến gà, thiến lợn phục vụ miếng ăn thì còn.

Phải chăng đó là một cái nhếch mép cười của tạo hóa? Rằng ở đời, những gì cao siêu, thanh khiết thường mong manh như cánh chuồn, dễ bị cơn gió độc của lòng nghi kỵ hay ngọn lửa của nỗi sợ hãi thiêu rụi. Còn những gì tầm thường, vặt vãnh, phục vụ cho những nhu cầu thiết thân của cái bụng, thì lại sống khỏe, sống dai?

Hoa Đà đã đi xa. Tào Tháo cũng đã thành người thiên cổ. Nắm tro tàn trong bếp nhà Ngô áp ngục cũng đã nguội lạnh từ ngàn năm trước. Nhưng bài học thì vẫn còn nóng hổi.

Rằng Tài năng muốn sống được, cần một mảnh đất biết dung chứa. Nó cần những cái đầu không đầy ắp nghi kỵ như Tào Tháo, và cần những trái tim đủ dũng cảm để không vì sợ hãi mà đốt đi những ước mơ vĩ đại.

Nếu không, nhân gian vẫn sẽ mãi loay hoay với những trang sách dạy thiến gà, trong khi những cái đầu vẫn cứ đau, đau mãi không thôi...