Hà điên vì tin rằng trong cái bỏ đi có “ánh sáng”. Hà điên vì dám nhìn xuyên qua cái xù xì gai góc để thấy cái lõi thiện lương, trong sáng bên trong. Hà bắt xơ dừa phải cất tiếng, bắt bóng tối phải nở hoa.

1.
Tôi vẫn thường tự hỏi, giữa cái tỉnh và cái điên, ranh giới nằm ở đâu?

Người đời thường sợ chữ "Điên". Điên là trật ra ngoài đường ray, là đi ngược chiều gió thổi, là lẩm bẩm những điều mà đám đông cau mày. Nhưng ngẫm cho kỹ, trong cõi nhân gian chật hẹp và đầy rẫy những toan tính khôn ngoan này, nếu không có chút "điên" ấy, thì kể cũng buồn, thì lấy đâu ra cái Đẹp? Kẻ tỉnh đi trên đường thẳng, người điên đi lối cỏ hoang. Mà lạ thay, những đóa hoa đẹp nhất, tinh khôi nhất, thường lại nấp kỹ dưới những bụi cỏ hoang vu ấy, chờ kẻ lạc đường tìm thấy.

Lê Thanh Hà, tự nhận mình là "Thằng Điên Nhất".

Cái danh xưng nghe sao mà ngáo ngáo, xù xì, gai góc, y hệt như cái thứ nguyên liệu mà lão chọn để gửi gắm phận mình: xơ dừa.

2.
Dừa thì ai chẳng biết. Nó đứng đó, phơi mình giữa trời miền Trung nắng rát, chắt chiu từng giọt nước ngọt dâng cho đời. Tàu dừa, bẹ dừa là phận bỏ đi. Đó là rác.
Vậy mà Hà nhặt lấy.

Lão nâng niu cái thứ xác xơ ấy như người tu hành nâng niu từng hạt bụi trần, tin rằng trong bụi có Phật, trong xác có hồn. Hà mang về, ngâm, nấu, giã, nghiền. Hà không vẽ tranh bằng cọ mà vẽ bằng nước. Lão dùng sức mạnh của nước để rửa sạch bụi bặm, để gột rửa những gì thô kệch, chỉ giữ lại những thớ xơ bền bỉ nhất.

Đây là một triết lý thâm trầm: Hội họa của sự vắng mặt. Hà dùng nước xối vào bột giấy không phải để thêm vào, mà để bớt đi. Bớt đi tạp chất, bớt đi sự dày đặc vô minh, để lộ ra cái cốt lõi thanh tịnh của sợi xơ.

3.
Tranh của Hà lạ lắm.
Khi tắt đèn, nó mộc mạc, nâu sồng như màu đất đai ngàn năm im tiếng.

Nhưng khi có ánh sáng rọi qua – cái mà lão gọi là "xuyên sáng" – thì bỗng nhiên, một thế giới khác bừng tỉnh.

Những Đức Phật - Bồ tát, những đóa sen, những khuôn mặt người hiện ra từ trong thớ dừa, lung linh, huyền ảo. Ánh sáng đi qua chỗ mỏng, đọng lại ở chỗ dày, tạo nên những tầng bậc của hư và thực.

Lúc ấy, tôi mới thấm cái "điên" của Hà.

Hà điên vì tin rằng trong cái bỏ đi có “ánh sáng”. Hà điên vì dám nhìn xuyên qua cái xù xì gai góc để thấy cái lõi thiện lương, trong sáng bên trong. Hà bắt xơ dừa phải cất tiếng, bắt bóng tối phải nở hoa.

Hóa ra, ánh sáng vẫn luôn ngủ yên trong lòng những thứ tưởng chừng rẻ rúng. Chỉ cần có người đủ đủ thương, và đủ nhẫn nại để đánh thức nó dậy.

4.
Hôm nay sinh nhật lão điên.

Sinh nhật, xét cho cùng cũng chỉ là một cái mốc để người ta giật mình thấy thời gian trôi. Thêm một tuổi, là thêm một đoạn đường về gần hơn với đất. Nhưng với gã "điên" này, thời gian không đo bằng năm tháng, mà đo bằng độ dày của những trải nghiệm, độ "thấu quang" của tâm hồn.

Chẳng chúc lão bớt điên. Bởi nếu bớt điên, thì đâu còn là Lê Thanh Hà nữa?

Chỉ mong cái điên ấy ngày càng thâm trầm hơn, sâu lắng hơn, để lão tiếp tục cuộc chơi kỳ lạ của mình: cuộc chơi gạn đục khơi trong, cuộc chơi rửa nước để tìm thấy nắng.

Cứ điên đi, Hà nhé.

Để giữa cuộc đời đầy rẫy những người tỉnh táo toan tính, tôi còn thấy được một gã dở hơi đang ngồi tỉ tê trò chuyện với xơ dừa, và hô biến những điều bình thường trở thành đáng ngắm.

Mừng Hà thêm một tuổi đời, và thêm ngàn vạn khoảnh khắc an nhiên trong cõi mộng của riêng mình.